Skip to content

Issue

Passkey và xu hướng đăng nhập không mật khẩu khi dùng B52club

Updated 5 min readReply

In this issue7
  1. Mật khẩu hỏng ở đâu
  2. Passkey và WebAuthn hoạt động thế nào
  3. Vì sao passkey chống lừa đảo tốt hơn
  4. Thiết lập trên điện thoại
  5. Ưu và nhược điểm
  6. Lộ trình chuyển đổi an toàn
  7. Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm

Sáng nay mình đăng nhập một dịch vụ bằng vân tay, không gõ gì cả. Ba giây, xong. Cảm giác lạ lẫm đó khiến mình nhớ ra có bao nhiêu năm rồi ta quen với việc nhớ, gõ, quên, đặt lại mật khẩu. Passkey là câu trả lời mà ngành công nghệ đang dần đưa ra cho chuỗi phiền toái ấy, và nó cũng liên quan trực tiếp tới việc bảo vệ tài khoản trên các dịch vụ như B52club nếu nền tảng hỗ trợ. Lá thư tuần này giải thích passkey đơn giản nhất có thể.

Passkey và xu hướng đăng nhập không mật khẩu khi dùng B52club

Ảnh: Jay Wennington / Unsplash

Mật khẩu hỏng ở đâu

Mật khẩu có một lỗi thiết kế gốc: nó là một bí mật mà cả hai bên cùng biết. Bạn biết, và máy chủ cũng giữ một dạng của nó để đối chiếu. Hễ bí mật chia sẻ này bị lộ ở bất kỳ đầu nào, ta đều gặp rắc rối. Bạn gõ nó vào trang giả mạo, nó bị đánh cắp. Máy chủ bị tấn công, kho dữ liệu bị lộ. Bạn dùng lại cùng mật khẩu ở nhiều nơi, một nơi lộ là nhiều nơi nguy.

Con người lại không giỏi nhớ chuỗi ký tự phức tạp, nên ta chọn mật khẩu dễ đoán hoặc dùng lại. Kẻ lừa đảo hiểu rõ điều này và dựa vào chính nó. Vì thế các nhà thiết kế bảo mật hỏi một câu khác: nếu không cần bí mật chia sẻ thì sao?

Passkey và WebAuthn hoạt động thế nào

Passkey là cách dùng chuẩn mở có tên WebAuthn, được các hãng công nghệ lớn cùng hỗ trợ. Ý tưởng cốt lõi là mật mã khóa công khai, nhưng có thể hình dung bằng ổ khóa và chìa.

Khi bạn tạo passkey cho một tài khoản, thiết bị của bạn tạo ra một cặp: một khóa công khai và một khóa riêng. Khóa công khai gửi cho dịch vụ lưu, giống như đưa họ ổ khóa. Khóa riêng ở lại trong thiết bị của bạn và không bao giờ rời khỏi đó. Khi đăng nhập, dịch vụ gửi một thử thách ngẫu nhiên. Thiết bị dùng khóa riêng ký lên thử thách ấy sau khi bạn xác nhận bằng vân tay, khuôn mặt hoặc mã khóa màn hình. Dịch vụ dùng khóa công khai kiểm tra chữ ký. Khớp thì vào.

Điều đẹp là không có bí mật nào đi qua đường truyền, và dịch vụ không giữ thứ gì mà kẻ trộm lấy được có thể dùng để giả mạo bạn. Vân tay hay khuôn mặt của bạn cũng không rời khỏi thiết bị, nó chỉ mở khóa cho khóa riêng dùng.

Vì sao passkey chống lừa đảo tốt hơn

Có hai lý do đáng chú ý. Thứ nhất, passkey gắn với tên miền thật của dịch vụ. Nếu bạn bị dẫn tới một trang giả có địa chỉ khác, trình duyệt và thiết bị đơn giản không đưa ra chữ ký, vì tên miền không khớp. Trang giả mạo hoàn hảo cỡ nào cũng bó tay. Đây là điểm mật khẩu và mã tin nhắn không làm được, vì bạn có thể bị lừa gõ chúng.

Thứ hai, mỗi passkey chỉ dùng cho một dịch vụ, nên không có chuyện lộ ở nơi này kéo theo nơi khác. Và vì không có gì để gõ, mã ghi trộm bàn phím cũng không lấy được gì. Nó cũng làm giảm rủi ro từ tin nhắn mã xác minh, thứ có thể bị chặn hay lừa lấy.

Thiết lập trên điện thoại

Các bước cụ thể phụ thuộc vào việc dịch vụ có hỗ trợ không. Hãy kiểm tra trong phần cài đặt bảo mật của tài khoản B52club hoặc trong ứng dụng xem có tùy chọn passkey hay đăng nhập không mật khẩu. Mình không khẳng định mọi nền tảng đã có, nên hãy xem thông tin trong chính ứng dụng. Nếu có, quy trình thường như sau.

Bước một, bảo đảm điện thoại có khóa màn hình, vân tay hoặc khuôn mặt đã được đặt, và hệ điều hành đã cập nhật mới. Bước hai, đăng nhập bằng cách quen thuộc, vào phần bảo mật, chọn tạo passkey. Bước ba, xác nhận bằng sinh trắc hoặc mã khóa. Bước bốn, kiểm tra lại bằng cách đăng xuất rồi đăng nhập bằng passkey để chắc nó chạy.

Passkey được lưu trong kho của hệ điều hành hoặc trình quản lý mật khẩu bạn dùng, và thường tự đồng bộ giữa các thiết bị trong cùng tài khoản hệ sinh thái. Nhờ đó khi đổi máy bạn không mất nó, miễn tài khoản đồng bộ được bảo vệ tốt.

Ưu và nhược điểm

Ưu điểm: nhanh, khó bị đánh cắp từ xa, chống trang giả mạo, không phải nhớ gì. Nhược điểm cũng cần nói thẳng. Passkey phụ thuộc vào thiết bị và hệ sinh thái, nên chuyển giữa các hệ khác nhau có thể rắc rối. Nếu bạn mất điện thoại mà chưa có cách khôi phục, bạn có thể bị khóa ngoài. Kẻ có quyền truy cập máy và biết mã khóa màn hình cũng có thể dùng nó, nên mã khóa màn hình yếu là điểm yếu. Và không phải dịch vụ nào cũng hỗ trợ, nhiều chỗ vẫn cần mật khẩu bên cạnh.

Lộ trình chuyển đổi an toàn

Đừng xóa mật khẩu vội. Mình gợi ý lộ trình năm bước. Một, trước hết làm mật khẩu hiện tại vững: duy nhất, dài, lưu trong trình quản lý mật khẩu. Hai, bật xác minh hai lớp. Ba, thêm passkey nhưng giữ cách đăng nhập cũ làm dự phòng trong thời gian thử. Bốn, bảo đảm có phương án khôi phục: nhiều thiết bị cùng đăng ký passkey, mã khôi phục lưu ở nơi an toàn. Năm, sau vài tuần ổn định, nếu dịch vụ cho phép, cân nhắc giảm phụ thuộc vào mật khẩu.

Ngoài ra, hãy bảo vệ chính chiếc điện thoại: khóa màn hình mạnh, không chia sẻ, cập nhật đều, tránh ứng dụng lạ. Passkey mạnh đến đâu cũng dựa trên độ an toàn của thiết bị chứa nó.

Tương lai đăng nhập có lẽ sẽ ít mật khẩu hơn rất nhiều. Nhưng thói quen cẩn thận thì vẫn cần: kiểm tra đúng ứng dụng chính thức, không làm theo yêu cầu lạ gửi qua tin nhắn.

Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm

Nội dung này chỉ dành cho người đủ 18 tuổi trở lên. Hãy tuân thủ pháp luật nơi cư trú và chỉ tham gia khi hợp pháp. Xem B52club như giải trí, đặt giới hạn thời gian và ngân sách từ trước, và dừng lại khi thấy mệt hoặc căng thẳng. Bảo mật tài khoản chỉ là một phần của chơi có trách nhiệm, phần còn lại là sự tỉnh táo của chính bạn. Nếu khó kiểm soát, hãy tìm hỗ trợ từ người tin cậy hoặc chuyên gia. Bạn tự chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.

Tham khảo thông tin tại B52 club.

About the writer

B52club

@b52club51 posts

Các loạt thư của B52club về tài khoản, thiết bị và nhịp sử dụng, gửi tới người đọc từ đủ 18 tuổi, đọc dần từng lá.

Replies

0

No replies yet. Start the conversation.

Write a reply

Replies are reviewed before they appear. Only a name is needed, no account or email.

Plain text, up to 2,000 characters. Be kind; see the guidelines.

More from B52club

View publication