Skip to content

Issue

Vì sao không nên lưu ảnh giấy tờ tùy thân trong máy khi dùng B52club

Updated 6 min readReply

In this issue6
  1. Ảnh giấy tờ chứa những gì và kẻ xấu làm gì với nó
  2. Hai đường rò rỉ chính: mây và máy thất lạc
  3. Nguyên tắc: không lưu, chỉ dùng rồi bỏ
  4. Dọn thư viện ảnh một lần cho sạch
  5. Sai lầm thường gặp và checklist
  6. Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm

Có một thói quen rất phổ biến: chụp mặt trước, mặt sau căn cước công dân rồi để đó trong thư viện ảnh, "phòng khi cần gửi cho ai đó". Tiện thật. Nhưng mình muốn kể bạn nghe vì sao thói quen này giống như để bản sao chìa khóa nhà dưới thảm chùi chân: ai cũng biết chỗ đó, chỉ chờ một người đi ngang. Với những ai dùng B52club và các dịch vụ trực tuyến khác, đây là một trong những việc nên sửa sớm nhất.

Vì sao không nên lưu ảnh giấy tờ tùy thân trong máy khi dùng B52club

Ảnh: Georgiy Lyamin / Unsplash

Ảnh giấy tờ chứa những gì và kẻ xấu làm gì với nó

Một tấm ảnh căn cước hoặc CMND chứa gần như đầy đủ bộ khung danh tính: họ tên, ngày sinh, giới tính, quê quán, nơi thường trú, số định danh, ảnh chân dung, đôi khi cả dấu vân tay hoặc mã mặt sau. Thêm vào đó, người ta có thể đã tự tay đặt ảnh bên cạnh khuôn mặt mình để xác minh.

Khi những thông tin này lọt ra ngoài, hậu quả không chỉ là một vụ rò rỉ, mà là cả một kho nguyên liệu để mạo danh:

  • đăng ký tài khoản, sim, ví điện tử hay các dịch vụ mang tên bạn;
  • vay hoặc đăng ký dịch vụ trả sau bằng thông tin của bạn;
  • vượt qua bước xác minh danh tính của dịch vụ khác;
  • giả danh bạn để lừa người thân, bạn bè;
  • đe dọa, tống tiền bằng cách dọa công khai dữ liệu.

Điều đáng sợ là bạn thường chỉ biết khi hậu quả đã xảy ra, ví dụ nhận cuộc gọi đòi khoản nợ bạn chưa từng vay, hay thấy tài khoản mang tên mình ở nơi chưa từng đăng ký. Việc khôi phục danh tính tốn nhiều thời gian và công sức hơn rất nhiều so với việc phòng ngừa.

Hai đường rò rỉ chính: mây và máy thất lạc

Đồng bộ mây. Ảnh trong điện thoại thường được tự động sao lưu lên dịch vụ lưu trữ trực tuyến. Điều đó nghĩa là ảnh giấy tờ của bạn có thể đang nằm ở nhiều nơi: máy này, máy tính bảng cũ, máy tính công ty, tài khoản mây. Chỉ cần một tài khoản dùng mật khẩu yếu hoặc bị lừa mất, tất cả ảnh đều lộ. Việc chia sẻ album gia đình cũng có thể vô tình kéo ảnh giấy tờ vào chỗ nhiều người cùng thấy.

Máy mất hoặc đem sửa. Điện thoại bị đánh rơi, bị trộm, hoặc đưa cho thợ sửa. Nếu khóa màn hình yếu hoặc không có, kẻ cầm máy chỉ mất vài giây để lướt tới ảnh giấy tờ. Ngay cả khi bạn đã xóa dữ liệu từ xa, ảnh có thể đã bị sao chép trước đó.

Ngoài ra còn những đường nhỏ hơn nhưng không kém phần nguy hiểm: ứng dụng được cấp quyền đọc toàn bộ thư viện ảnh, ảnh bị gửi nhầm vào nhóm trò chuyện, ảnh nằm trong thư mục tải về của trình duyệt, hay ảnh chụp màn hình có chứa giấy tờ.

Nguyên tắc: không lưu, chỉ dùng rồi bỏ

Nguyên tắc cốt lõi rất ngắn: không giữ ảnh giấy tờ tùy thân trong điện thoại hoặc trên mây khi không cần. Nếu cần xuất trình thì xuất trình đúng nơi, đúng lúc, rồi xóa.

Một số quy tắc thực hành:

  1. Hạn chế gửi ảnh. Các dịch vụ chính thống thường xác minh bằng quy trình riêng và nhiều khi không cần bạn gửi ảnh qua tin nhắn. Nếu một người hay tài khoản bất ngờ đòi ảnh giấy tờ, đặc biệt qua nhắn riêng, hãy dừng lại và xác minh qua kênh chính thức mà bạn tự tìm.
  2. Nếu bắt buộc phải gửi, chỉ gửi qua kênh đã xác minh và ghi chú mục đích sử dụng lên ảnh, ví dụ viết thêm dòng chữ ghi rõ gửi cho ai, để làm gì, ngày nào. Cách này làm giảm khả năng ảnh bị dùng cho mục đích khác.
  3. Che các phần không cần thiết nếu mục đích cho phép, như số định danh một phần hoặc thông tin không liên quan.
  4. Xóa ngay sau khi dùng, cả ở thư viện, mục "đã xóa gần đây", lẫn bản trên mây và thư mục tải về.
  5. Đừng gửi ảnh giấy tờ cho người quen chỉ vì họ nhờ "làm giúp". Khi ảnh rời khỏi tay bạn, bạn không còn kiểm soát nó.

Nếu thực sự phải lưu bản sao điện tử, hãy giữ ở nơi mã hóa, bảo vệ bằng mật khẩu mạnh, tách khỏi thư viện ảnh thông thường, tắt đồng bộ tự động cho thư mục đó.

Dọn thư viện ảnh một lần cho sạch

Mình rủ bạn làm một buổi dọn nhỏ, chừng nửa tiếng, theo các bước sau.

Bước một, tìm. Dùng ô tìm kiếm trong thư viện ảnh với các từ như "thẻ", "căn cước", "giấy tờ", hay lọc theo ảnh chụp màn hình. Nhiều hệ điều hành nhận diện được văn bản trong ảnh, giúp bạn tìm nhanh hơn. Đừng quên lướt thủ công những ảnh cũ.

Bước hai, xóa. Chọn các ảnh giấy tờ, xóa hẳn. Sau đó mở mục "đã xóa gần đây" hoặc thùng rác của thư viện và xóa vĩnh viễn.

Bước ba, kiểm tra mây. Mở dịch vụ lưu trữ trực tuyến của bạn, kiểm tra xem còn bản sao không, xóa cả ở đó. Xem thêm các thư mục tải về, ứng dụng tin nhắn, email đã gửi và đã nhận, vì ảnh có thể nằm lại ở những chỗ này.

Bước bốn, rà soát chia sẻ. Xem các album chung, liên kết đã chia sẻ. Thu hồi những liên kết không cần thiết.

Bước năm, củng cố. Bật khóa màn hình mạnh, bật xác thực hai lớp cho tài khoản mây và email, và đặt mật khẩu riêng cho từng dịch vụ.

Từ nay, mỗi khi chụp giấy tờ vì lý do chính đáng, hãy đặt nhắc việc xóa ngay vào lịch ngày hôm đó.

Sai lầm thường gặp và checklist

Những sai lầm quen thuộc:

  • giữ ảnh "để khi cần có sẵn";
  • chỉ xóa trên máy mà quên bản trên mây;
  • gửi ảnh qua tin nhắn riêng cho người tự nhận là hỗ trợ hay "người kiểm tra";
  • chụp giấy tờ bằng ứng dụng lạ có yêu cầu quá nhiều quyền;
  • nghĩ rằng chỉ khi dùng dịch vụ có tiền mới cần lo.

Checklist:

  • Thư viện ảnh và mây của mình còn ảnh giấy tờ không?
  • Khóa màn hình và xác thực hai lớp đã bật chưa?
  • Mình có biết ảnh sẽ được dùng vào việc gì, ở đâu, bởi ai không?
  • Mình đã xóa vĩnh viễn sau khi dùng chưa?
  • Yêu cầu gửi ảnh này có đến từ kênh chính thức mình tự xác minh không?

Danh tính là thứ duy nhất bạn không thể thay mới như một mật khẩu. Giữ nó ra khỏi những nơi không cần thiết là một món quà tự tặng cho chính mình, và làm cho mọi trải nghiệm trên B52club hay các nền tảng khác nhẹ nhõm hơn hẳn.

Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm

Nội dung này chỉ dành cho người đủ 18 tuổi trở lên. Hãy tuân thủ pháp luật nơi bạn cư trú và chỉ tham gia khi việc đó hợp pháp ở đó. Xem mọi hoạt động trên B52club như giải trí, không phải cách kiếm thu nhập hay giải quyết khó khăn tài chính. Luôn đặt giới hạn thời gian và ngân sách trước khi bắt đầu, dừng lại khi cảm thấy mệt hoặc căng thẳng, và nếu thấy khó kiểm soát, hãy chia sẻ với người tin cậy hoặc tìm đến hỗ trợ chuyên môn. Mỗi người tự chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.

Tham khảo thông tin tại B52 club.

About the writer

B52club

@b52club81 posts

Các loạt thư của B52club về tài khoản, thiết bị và nhịp sử dụng, gửi tới người đọc từ đủ 18 tuổi, đọc dần từng lá.

Replies

0

No replies yet. Start the conversation.

Write a reply

Replies are reviewed before they appear. Only a name is needed, no account or email.

Plain text, up to 2,000 characters. Be kind; see the guidelines.

More from B52club

View publication