B52club@b52club
Subscribe (RSS)Issue
Xây lịch ngày không màn hình hằng tuần quanh thói quen dùng B52club
In this issue7
Trên tờ lịch giấy dán cạnh bàn, mình tô kín một ô mỗi tuần bằng bút màu xanh lá. Ô ấy gọi là ngày nghỉ số. Hôm đó điện thoại ở ngăn kéo, máy tính không mở, và các nền tảng giải trí như B52club nằm ngoài mọi dự định. Nghe có vẻ khắc khổ, nhưng sau vài tháng mình thấy đó là ô được mong chờ nhất. Bài này kể cách thiết kế một ngày như thế sao cho bền, không thành lời hứa đầu tháng rồi bỏ.

Ảnh: Pawel Czerwinski / Unsplash
Vì sao cần một ngày nghỉ cố định
Giải trí trực tuyến có một đặc điểm: nó luôn ở trong túi. Không có giờ đóng cửa, không có chuyến đi để mà dừng. Nếu không có ranh giới do chính ta dựng nên, thì ranh giới duy nhất là sự mệt mỏi, và lúc ấy thường đã quá muộn.
Một ngày không màn hình cố định làm ba việc. Nó tạo khoảng nghỉ để đầu óc hồi phục sau nhiều lần bị thông báo kéo đi. Nó cho ta phép thử đơn giản về mức phụ thuộc: nếu cả ngày trôi qua yên ổn, tốt; nếu bồn chồn khó chịu, đó là thông tin đáng biết. Và nó nhắc rằng cuộc sống có nhiều nguồn vui khác ngoài màn hình.
Thiết kế ngày nghỉ số
Chọn ngày cố định. Chọn một ngày trong tuần và giữ nguyên, ví dụ Chủ nhật hoặc một ngày giữa tuần. Cố định giúp thói quen hình thành. Một ngày "tùy hứng" rất dễ bị nhường chỗ cho việc khác.
Xác định ranh giới rõ. Không màn hình nào? Mình định nghĩa như sau: không mạng xã hội, không nền tảng giải trí, không trò chơi, không xem phim dài. Vẫn cho phép những thứ thiết yếu như gọi điện cho người thân, bản đồ khi đi đường, tin nhắn công việc khẩn. Ranh giới mơ hồ thì dễ bị thương lượng; ranh giới nên viết ra giấy.
Tắt từ trước. Tối hôm trước, tắt thông báo, để điện thoại ở phòng khác, đặt báo thức bằng đồng hồ thường nếu được. Giảm ma sát ở cả hai chiều: khó mở, dễ làm việc khác.
Báo cho những người liên quan. Nói với gia đình hoặc bạn bè rằng hôm đó bạn ít trả lời tin, và cho họ cách liên lạc gấp. Điều này vừa tránh phiền, vừa tạo một chút cam kết xã hội.
Chuẩn bị hoạt động thay thế
Khoảng trống không được lấp sẽ bị màn hình lấp lại. Vì thế mình luôn chuẩn bị một danh sách "việc để làm", chia theo năng lượng.
Việc cần vận động: đi bộ, đạp xe, bơi, tập nhẹ, làm vườn. Việc cần tay: nấu một món mới, sửa đồ, vẽ, đan, lắp ghép. Việc cần người: hẹn bạn cà phê, ăn cơm với gia đình, thăm họ hàng. Việc cần yên tĩnh: đọc sách giấy, viết nhật ký, nghe nhạc bằng máy riêng, ngủ trưa.
Mẹo nhỏ: viết sẵn ba lựa chọn ra một tờ giấy ghi chú dán lên cửa tủ lạnh. Khi cảm giác nhàm chán nổi lên, bạn không phải nghĩ, chỉ cần chọn một.
Quan sát cảm giác thèm
Ngày không màn hình cũng là ngày để quan sát. Mình để một mẩu giấy và cây bút trong túi, và mỗi lần có thôi thúc muốn mở điện thoại, mình ghi lại: giờ nào, đang làm gì, cảm xúc ra sao, mức thôi thúc từ một đến mười.
Người ta hay nghĩ cơn thèm tăng đều cho đến khi không chịu nổi. Thực tế, nó thường lên như một con sóng, đạt đỉnh trong vài phút rồi hạ. Khi bạn biết điều đó và có sẵn việc làm trong lúc đợi sóng qua, cơn thôi thúc mất dần sức. Nếu ghi chép cho thấy thôi thúc thường đến lúc buồn chán, lúc cô đơn, hoặc sau căng thẳng, bạn đã biết cần chăm vào đâu: chăm cảm xúc đó, chứ không phải chăm cái màn hình.
Cần lưu ý nghiêm túc: nếu việc nghỉ một ngày gây ra bồn chồn dữ dội, cáu gắt kéo dài, mất ngủ hoặc cảm giác không chịu nổi, đó là dấu hiệu nên nói chuyện với người tin cậy hoặc chuyên gia, chứ không nên ép mình hay tự trách.
Duy trì nhịp cân bằng dài hạn
Bắt đầu nhỏ thì bền hơn. Nếu cả ngày là quá nhiều, hãy bắt đầu bằng nửa ngày, ví dụ từ trưa đến tối, rồi mở rộng sau một tháng. Dùng lịch giấy và đánh dấu mỗi ngày làm được, nhìn chuỗi ô xanh nối nhau cũng là một phần thưởng nhỏ.
Khi lỡ một tuần, đừng bỏ cuộc hoặc bù gấp đôi. Chỉ cần quay lại tuần sau như chưa có gì. Rà soát mỗi tháng: ngày nghỉ này có đem lại điều gì không, thời lượng dùng trong các ngày còn lại có giảm, tinh thần có nhẹ hơn. Nếu có, giữ; nếu chưa, chỉnh cách làm chứ đừng chỉnh ý chí.
Hãy kết hợp ngày nghỉ với các giới hạn khác: trần ngân sách theo tuần, giờ dừng mỗi ngày, nhật ký thời gian. Ngày không màn hình là chiếc đinh cuối trong khung, chứ không thay cho cả cái khung.
Những sai lầm thường gặp
Chọn ngày quá thay đổi nên không thành thói quen. Giữ điện thoại trên bàn "chỉ để xem giờ". Không chuẩn bị gì thay thế rồi thấy trống rỗng. Dùng ngày nghỉ làm phần thưởng hứa hẹn: "nghỉ hôm nay để mai chơi nhiều hơn". Và bù thời gian vào hôm sau, vì như vậy ngày nghỉ chỉ là sự trì hoãn.
Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm
Nội dung này chỉ dành cho người đủ 18 tuổi trở lên. Hãy tuân thủ pháp luật nơi bạn cư trú và chỉ tham gia khi việc đó hợp pháp ở đó. Xem mọi hoạt động trên B52club như giải trí, không phải cách kiếm thu nhập hay giải quyết khó khăn tài chính. Luôn đặt giới hạn thời gian và ngân sách trước khi bắt đầu, dừng lại khi cảm thấy mệt hoặc căng thẳng, và nếu thấy khó kiểm soát, hãy chia sẻ với người tin cậy hoặc tìm đến hỗ trợ chuyên môn. Mỗi người tự chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.
About the writer
B52club
@b52club51 posts
Các loạt thư của B52club về tài khoản, thiết bị và nhịp sử dụng, gửi tới người đọc từ đủ 18 tuổi, đọc dần từng lá.
