Sunwin@sunwin
Subscribe (RSS)Issue
Cảnh giác mã QR giả mạo khi thanh toán và đăng nhập Sunwin
In this issue7
Ở bàn biên tập có một quy tắc cũ: không bao giờ in một đường dẫn mà chưa tự bấm thử. Mã QR là đường dẫn được nén vào một ô vuông, nên quy tắc ấy càng cần thiết. Mắt người không đọc được QR; chỉ máy mới đọc, và vì thế chúng ta thường quét mà không biết mình sắp được đưa tới đâu. Kẻ gian đã nhận ra điểm yếu này và có hẳn một tên gọi cho kiểu lừa đó: quishing, tức lừa đảo qua mã QR.

Ảnh: Jon Moore / Unsplash
Quishing là gì
Quishing là dạng phishing dùng mã QR làm mồi. Thay vì gửi bạn một liên kết dễ nghi ngờ, kẻ gian đưa một mã QR. Quét xong, bạn có thể bị đưa tới:
- Trang giả giống hệt trang đăng nhập hay thanh toán, để lấy tên đăng nhập, mật khẩu, mã OTP.
- Trang yêu cầu tải một ứng dụng độc hại.
- Trang hiện giao dịch với thông tin người nhận bị thay.
Vì mã QR không hiển thị đích đến, nhiều bộ lọc thư rác cũng khó phát hiện, còn người dùng thì dễ chủ quan hơn trước một đường dẫn dạng chữ.
Cách kẻ gian dán đè QR
Hình thức đơn giản và hiệu quả nhất là dán một mã QR giả lên mã QR thật. Nó xảy ra ở những nơi ta quen quét mà không nghĩ: bàn thanh toán, biển quảng cáo, áp phích sự kiện, trạm gửi xe, thực đơn quán ăn. Kẻ gian không cần công nghệ cao, chỉ cần một tờ giấy dán cùng kích thước.
Ngoài ra còn các biến thể:
- Mã QR trong email hay tin nhắn, kèm lời nhắc "xác minh tài khoản" hoặc "nhận ưu đãi".
- Mã QR gửi như một ảnh chụp, hứa hẹn đăng nhập nhanh vào Sunwin.
- Mã QR chuyển hướng nhiều tầng, để khi bạn tới đích thì đã qua vài trạm trung gian.
- Mã QR "đăng nhập" ép bạn xác nhận phiên của người khác trên tài khoản của mình.
Cách kiểm tra đích đến trước khi bước vào
Hãy tập một thói quen gồm bốn bước nhỏ, tốn vài giây:
- Quan sát vật lý. Mã QR có phải một miếng dán nổi lên, lệch mép, hay phủ lên mã cũ không? Chạm nhẹ để kiểm tra. Nếu đang ở nơi công cộng, hỏi nhân viên.
- Đọc bản xem trước. Hầu hết ứng dụng camera hiện địa chỉ ngay sau khi quét, trước khi mở. Đừng bấm ngay; đọc kỹ từng ký tự.
- Xác minh tên miền. Chú ý phần tên miền chính chứ không phải phần đứng trước. Dấu hiệu đáng ngờ: sai chính tả nhỏ, thêm gạch ngang, đuôi lạ, địa chỉ quá dài, hoặc dùng dịch vụ rút gọn khiến bạn không thấy đích thật.
- Kiểm tra giao thức và ổ khoá: thiếu bảo mật là dấu hiệu xấu, nhưng ổ khoá cũng không phải bằng chứng an toàn, vì trang giả cũng có thể có.
Với Sunwin, cách an toàn nhất là không dùng QR từ nguồn lạ để đăng nhập. Hãy mở ứng dụng đã cài từ nguồn chính thống, hoặc tự gõ địa chỉ đã lưu trong dấu trang của bạn, rồi đăng nhập ở đó.
Quy tắc khi thanh toán bằng QR
- Trước khi xác nhận, kiểm tra tên người nhận hiển thị trong ứng dụng ngân hàng có khớp với nơi bạn định trả hay không.
- Kiểm tra số tiền; mã QR giả đôi khi điền sẵn một số lớn.
- Với mã dán ở quán, hỏi nhân viên hoặc nhìn trên máy tính tiền để đối chiếu.
- Không quét mã từ người lạ nhắn tin, kể cả khi họ nói đó là hoàn tiền hay quà tặng. Nhận tiền không bao giờ yêu cầu bạn quét mã.
- Đặt hạn mức giao dịch thấp cho ứng dụng thanh toán, chỉ nâng khi cần.
- Bật thông báo biến động số dư để phát hiện sớm.
Sai lầm thường gặp
- Tin vào vẻ ngoài. Giao diện trang giả có thể giống hệt trang thật. Chỉ tên miền và nguồn mới đáng tin.
- Quét mã trong email "khẩn" để xác minh tài khoản. Nền tảng thật không cần bạn làm vậy qua thư.
- Nhập mật khẩu vì trang trông quen. Nếu bạn đến đó qua QR lạ, đừng nhập, hãy thoát ra.
- Quên rằng điện thoại cũng cần cập nhật. Một số lỗ hổng trình duyệt giúp trang độc hại làm nhiều hơn mức bạn tưởng.
- Xấu hổ không báo. Càng báo sớm, khả năng khoá giao dịch và đổi mật khẩu kịp thời càng cao.
Nếu đã lỡ quét hoặc nhập thông tin
Đừng hoảng. Làm lần lượt:
- Thoát trang ngay, không nhập thêm gì.
- Đổi mật khẩu tài khoản liên quan từ thiết bị an toàn, bật xác thực hai lớp, đăng xuất các phiên khác.
- Nếu đã nhập thông tin ngân hàng hay đã chuyển tiền, gọi ngay qua kênh chính thức của ngân hàng để yêu cầu khoá hoặc tra soát.
- Nếu nghi đã tải ứng dụng lạ, gỡ nó, quét bảo mật và cân nhắc khôi phục cài đặt gốc.
- Báo cho bộ phận hỗ trợ của nền tảng và cơ quan chức năng nếu có thiệt hại.
Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm
Nội dung này dành cho người đủ 18 tuổi trở lên. Hãy tuân thủ pháp luật nơi bạn sinh sống và chỉ tham gia khi hợp pháp. Xem Sunwin là giải trí, đặt giới hạn tiền và thời gian trước khi bắt đầu, dừng khi đã đủ và tự chịu trách nhiệm cho quyết định của mình. Nếu thấy khó dừng hoặc bị cuốn vào việc thanh toán vượt ngân sách, hãy nghỉ và nhờ người thân hoặc tổ chức chuyên môn hỗ trợ.
Tham khảo thông tin tại customplays.in.net.
About the writer
Sunwin
@sunwin51 posts
Các chuỗi bài đọc như bản tin về bảo mật, ngân sách và nhịp nghỉ quanh Sunwin, cho người từ đủ 18 tuổi.
